Ronald Giphart, Jan Bartelsman en Cees Nouwens
Een kunstzinnige ode aan vijf bijzondere kippen
Kippen leggen eieren en andere doldwaze avonturen van Fifi, Brownie, Tina, Miss White en Honey Bunny is een bijzonder kunstboek van voedselfotograaf Jan Bartelsman en kunstschilder en chef-kok Cees Nouwens. Schrijver Ronald Giphart leverde het voorwoord en acht speciaal voor het boek geschreven haiku’s.
Centraal staan vijf kippen uit de achtertuin van Jan Bartelsman: Fifi, Brownie, Tina, Miss White en Honey Bunny. Iedere kip heeft haar eigen uiterlijk, karakter en eigenaardigheden. Bartelsman ontdekte dat de dieren veel meer van elkaar verschillen dan mensen vaak denken. Zijn fascinatie voor de vijf kippen vormde de aanleiding voor een persoonlijk en eigenzinnig boekproject.
Het resultaat is een liefdevolle combinatie van fotografie, schilderkunst, poëzie en humor. De schilderijen van Cees Nouwens en de fotowerken van Nouwens en Bartelsman maken van het boek een visuele ode aan de kip. De haiku’s van Ronald Giphart voegen daar in slechts enkele regels verrassende observaties over kippen, hanen, eieren en de pluimvee-industrie aan toe.
Over het ontstaan van Kippen leggen eieren
Het idee voor Kippen leggen eieren ontstond nadat Cees Nouwens een van de kippen van Jan Bartelsman had geschilderd. Dat eerste kippenschilderij smaakte naar meer. De twee vrienden besloten vervolgens een compleet boek te maken over Fifi, Brownie, Tina, Miss White en Honey Bunny.
Jan Bartelsman en Cees Nouwens werkten eerder samen aan culinaire publicaties. Bartelsman fotografeerde de kunst en gerechten van Nouwens, terwijl Nouwens verschillende culinaire boeken van Bartelsman illustreerde. In Kippen leggen eieren komen hun fotografie, schilderkunst, culinaire achtergrond en liefde voor dieren samen.
Hoewel de titel eenvoudig klinkt, is dit geen traditioneel boek over het houden van kippen. Het is evenmin uitsluitend een fotografieboek of dichtbundel. Het is een speels kunstproject waarin vijf kippen als volwaardige persoonlijkheden worden geportretteerd.
De bijdrage van Ronald Giphart
Ronald Giphart schreef voor Kippen leggen eieren het voorwoord en acht haiku’s. In zijn voorwoord plaatst hij de vijf achtertuinkippen in een breder historisch en culinair perspectief. Hij vertelt over de ontwikkeling van de huiskip, de wereldwijde consumptie van kippen en de bijzondere band die Jan Bartelsman met zijn dieren heeft opgebouwd.
De acht haiku’s behandelen uiteenlopende onderwerpen. Zo schrijft Giphart over de kleur van eieren, de Araucana, krielkippen, verschillende kleurslagen, het lachhoen, waarschuwende hanen en de korte levensduur van veel kippen in de pluimvee-industrie. Zijn bijdragen zijn afwisselend lichtvoetig, informatief en confronterend.
Het boek verscheen als hardcover op 30 maart 2024. De eerste druk heeft ISBN 9789074108577. Boekhandels vermelden Jan Bartelsman, Cees Nouwens en Ronald Giphart gezamenlijk als makers van deze uitgave.
Voorwoord van Ronald Giphart
Voorwoord:
Kip!
Welkom in dit bijzondere boek!
Op aarde leven ongeveer vijfendertig miljard kippen, waarvan vijf in de achtertuin bij voedselfotograaf Jan Bartelsman: Fifi, Brownie, Tina, Miss White en Honey Bunny.
Gedomesticeerde kippen hebben een rijke geschiedenis die meer dan tienduizend jaar strekt. De huiskip zoals wij die kennen – de Gallus gallus domesticus – veroverde drieduizend jaar geleden vanuit Thailand de hele wereld: er is geen continent of land waar geen kippen worden gehouden en gegeten.
Aanvankelijk waren de vogels in veel landen en culturen slechts een statussymbool, voor rijken en machthebbers een manier om hun weelde te etaleren. Maar hoe sjiek het imago van de vogels ook was: vrijwel overal kwam men erachter dat hun eieren en hun vlees niet te versmaden waren.
Inmiddels worden er jaarlijks wereldwijd ongeveer zeventig miljard kippen geslacht voor consumptie, dat is bijna negen kippen per persoon per jaar. Op alle mogelijke manieren worden de beesten verwerkt tot gastronomische creaties.
De kippen van Jan Bartelsman horen daar vooralsnog niet bij. In de loop der tijd viel het Jan namelijk op dat al zijn gevederde tuingenoten een geheel eigen persoonlijkheid hadden. Jan kreeg een warme band met hen allemaal en ontwikkelde zich als kippenfluisteraar en onvervalste amator pullorum (liefhebber van kippen).
Dit boek ontstond toen kunstschilder en chefkok Cees Nouwens besloot om een van Jans kippen te schilderen. De vriendschap tussen het duivelsduo Jan & Cees had hen toen al de hele wereld overgebracht, want Cees illustreerde de culinaire boeken van Jan en Jan fotografeerde Cees’ kunst.
Toen Jan het kippenschilderij van Cees zag wist hij meteen dat er een nieuw project gloorde. Cees ging mee in Jans enthousiasme om een heel boek te wijden aan Jans geliefde tuinvrienden, een werk dat ze louter voor zichzelf zouden maken en niets anders zou zijn dan een ode aan vijf kippen en hun vriendschap.
Ronald Giphart
Haiku’s van Ronald Giphart
Haiku 1:
De kleur van de schaal
Kip met rode oorlellen?
Bruine eieren!
Haiku 2:
De Araucana
Legt lichtblauwe eieren
Maakt de kip niet uit
Haiku 3:
Krielkippen zijn klein
Neem de Antwerpse braadkriel
Klein lijf, grote baard
Haiku 4:
Wit, zwart, grijs of geel
Porselein of parelgrijs:
Keurslag maakt de kip
Haiku 5:
Er is een lachhoen
Die bij velen geliefd is:
Hij kraait als een mens
Haiku 6:
Hanen waarschuwen
Soortgenoten in gevaar
Kip, let op je haan
Haiku 7:
Hij wordt twintig jaar
Maar haalt meestal drie maanden
Niet te benijden
Haiku 8:
Twee miljoen kippen
Gaan dagelijks naar de slacht
En wij maar eten
Boekgegevens
Titel: Kippen leggen eieren
Ondertitel: En andere doldwaze avonturen van Fifi, Brownie, Tina, Miss White en Honey Bunny
Makers: Jan Bartelsman, Cees Nouwens en Ronald Giphart
Uitvoering: hardcover
Verschijningsdatum: 30 maart 2024
Druk: eerste druk
Taal: Nederlands
ISBN: 9789074108577
Colofon
Colofon:
Druk: 1ste
Datum: 30 maart 2024
Schilderijen: Cees Nouwens
Instagram: @ceesnouwens
Fotowerken: Cees Nouwens/Jan Bartelsman
Haiku’s en voorwoord: Ronald Giphart
Drukwerk: Frank Bakker
Vormgeving: Cees Nouwens/Jan Bartelsman
in samenwerking met Studio PeetR
ISBN: 978 9074108 577