Ronald Giphart en Mark van Vugt
Waarom vinden we calorierijk eten zo verleidelijk? Waarom kunnen werk, relaties en leiderschap zoveel spanning opleveren? In Mismatch – Hoe we dagelijks worden misleid door ons oeroude brein onderzoeken Ronald Giphart en Mark van Vugt de botsing tussen onze evolutionaire erfenis en de moderne samenleving.
Het boek verscheen in januari 2016 bij Uitgeverij Podium. Giphart en Van Vugt combineren inzichten uit de evolutionaire psychologie met verhalen, voorbeelden en anekdotes. Daarmee maken ze een wetenschappelijk onderwerp toegankelijk voor lezers die willen begrijpen waarom mensen soms keuzes maken die hun welzijn in de weg zitten.
Wat betekent mismatch?
Het begrip evolutionaire mismatch beschrijft een situatie waarin eigenschappen die onder vroegere omstandigheden nuttig waren, minder goed passen bij een veranderde omgeving. De omstandigheden waarin mensen leven, kunnen sneller veranderen dan de biologische eigenschappen waarmee zij op die omgeving reageren.
Een herkenbaar voorbeeld is onze voorkeur voor energierijk voedsel. In omstandigheden waarin voedsel moeilijk verkrijgbaar was, kon die voorkeur voordelen hebben. In een omgeving waarin eten voortdurend beschikbaar is, kan dezelfde voorkeur juist problemen opleveren. Giphart en Van Vugt gebruiken deze manier van kijken ook voor onderwerpen als liefde, werk, leiderschap, religie en milieu.
De centrale vraag van Mismatch is daardoor breder dan waarom mensen ongezond eten of te weinig bewegen: hoe kunnen we ons dagelijks leven en onze samenleving beter laten aansluiten bij menselijke behoeften en beperkingen? Het boek presenteert de mismatch-bril als een manier om gedrag te onderzoeken en mogelijke veranderingen te overwegen.
Een samenwerking tussen schrijver en wetenschapper
Mismatch brengt twee verschillende achtergronden samen. Ronald Giphart benadert menselijk gedrag vanuit zijn belangstelling voor psychologie en zijn ervaring als verhalenverteller. Mark van Vugt brengt zijn expertise in de evolutionaire psychologie mee.
Volgens het internationale presentatiemateriaal van het boek leerden de auteurs elkaar kennen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar Giphart lesgaf in creatief schrijven. Van Vugt was er hoogleraar evolutionaire, arbeids- en organisatiepsychologie. Hetzelfde materiaal vermeldt zijn toenmalige betrokkenheid als onderzoeker bij de Universiteit van Oxford.
Die combinatie bepaalt het karakter van Mismatch: populairwetenschappelijke non-fictie waarin wetenschappelijke ideeën worden verbonden met herkenbare situaties. Voor lezers van Gipharts romans biedt het boek een andere kennismaking met zijn belangstelling voor menselijk gedrag.
Van gezondheid tot verbeelding
De hoofdstukken laten zien hoe breed de auteurs hun onderwerp benaderen. Na een introductie van de mismatch-bril volgen onder meer gezondheid, liefde, werk en leiderschap. Daarna komen religie, oorlog en milieu aan bod. Ook verbeelding krijgt een eigen hoofdstuk. Het boek sluit de reeks hoofdstukken af met de mismatch-test.
De onderwerpen vormden ook aanleiding voor gesprekken met publiek. In maart 2016 vertelde Van Vugt in Ad Valvas over gezamenlijke optredens met Giphart na het verschijnen van het boek. Bij een optreden aan de VU gingen publieksvragen bijvoorbeeld over onderwijs: hoe leren kinderen, en hoe goed sluiten scholen daarbij aan?
Voorpublicatie: Breinbreker
Lees een voorpublicatie uit Mismatch ‘Breinbreker‘ uit de Vara Gids van januari 2016.
Oorspronkelijke boekbeschrijving
De onderstaande boekbeschrijving uit de oorspronkelijke webpagina is letterlijk behouden. De nieuwe redactionele toelichting staat in de afzonderlijke onderdelen erboven en eronder.
Onze supermarkten puilen uit van calorierijk voedsel vol suikers en vet. Onze smaakvoorkeur naar vet en zoet stamt uit ons biologische verleden, toen het vergaren van calorieën een overlevingsmechanisme was voor slechte tijden. Tegenwoordig zijn er geen slechte tijden meer, en daarom is obesitas inmiddels gezondheidsvijand nummer één.
In dit boek gaan een wetenschapper en een schrijver gezamenlijk op zoek naar een van de meest tot de verbeelding sprekende verhalen van onze tijd: dat van de mens, zijn evolutie, zijn invloed op de planeet en zijn botsingen met de rest van de bewoners. Ronald Giphart en Mark van Vugt presenteren harde feiten en theorieën, verteld door middel van zachte anekdoten en geschiedenissen.
Ons lichaam vertoont nog altijd sporen van de oertijd. Waarom worden we bijvoorbeeld niet geboren met schoenen aan onze voeten? En wat is het nut van onze blindedarm of kleine teen? Ook ons brein is voor een belangrijk deel nog net zo geprogrammeerd als dat van onze prehistorische voorouders. Maar de omgeving is ingrijpend veranderd. Hierdoor ontstaat ‘mismatch’. Mismatch verklaart waarom er zoveel mensen rondlopen met rugklachten, hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht, depressies en burn-outs. Maar ook in ons liefdesleven, de opvoeding van kinderen, politiek, werk, het geloof en milieu komt mismatch veelvuldig voor zonder dat we ons ervan bewust zijn. In dit fascinerende boek laten Ronald Giphart en Mark van Vugt zien hoe inzicht in mismatch ons kan helpen een gezonder en gelukkiger leven te leiden en een betere samenleving te creëren.
Mismatch is een heerlijk én leerzaam boek voor:
- wie een date wil
- ouders die kinderen opvoeden
- studenten en scholieren
- wie aan zijn gezondheid denkt
- gelovige en niet-gelovige
- werknemers
- managers en politici
- wie om de natuur geeft
- wie betere beslissingen wil nemen in het dagelijks leven
Boekgegevens van de eerste druk
Titel: Mismatch
Subtitel: Hoe we dagelijks worden misleid door ons oeroude brein
Schrijvers: Ronald Giphart & Mark van Vugt
ISBN10: 9057597373
ISBN13: 9789057597374
NUR: 320
Jaar: januari 2016
Druk: eerste druk
Uitgever: Podium
Omslagontwerp: Moker Ontwerp
Typografie: Sander Pinkse Boekproductie
Foto auteurs: Ruud Pos
Pagina’s: 335
Afmetingen: 33 x 210 x 139 mm
Gewicht: 482,00 gram
Type: Paperback met flappen
Inhoudsopgave
- De mismatch-bril
- Oude lichamen, moderne ziektes
- Een gek klein dingetje genaamd liefde
- Dit werkt zo niet
- Volg de leider
- De God-paradox
- War, what is it good for?
- Wachten tot het ijs smelt
- Het Rijk der Verbeelding
- De mismatch-test
Woord van dank
Aanbevolen en geraadpleegde literatuur
Boekpresentatie in Utrecht
Op 4 februari 2016 vond in Broese boekverkopers in Utrecht de boekpresentatie plaats. Klik hier om de uitnodiging te bekijken.
Engelse uitgave en gesproken versie
Mismatch verscheen ook in het Engels. Hachette vermeldt voor de Engelstalige e-bookuitgave de verschijningsdatum 15 februari 2018 en ISBN 9781472139719. De Engelse ondertitel luidt How Our Stone Age Brain Deceives Us Every Day (And What We Can Do About It).
Daarnaast registreert de Nederlandse bibliotheekcatalogus een integrale gesproken versie van Dedicon uit 2016, met een speelduur van 11 uur en 51 minuten. Deze Daisy-uitgave is via Passend Lezen beschikbaar voor mensen met een leesbeperking.
Turkse vertaling: Uyumsuzluk
In februari 2018 verscheen Mismatch in het Turks onder de titel Uyumsuzluk, met als ondertitel Taş Devri Beynimiz Bizi Her Gün Nasıl Yanıltıyor ve Bu Konuda Ne Yapabiliriz? De vertaling is van Mustafa Özen en werd uitgegeven door Paloma Yayınevi. De eerste druk telt 392 pagina’s en heeft ISBN 9786059200363. Daarmee is Uyumsuzluk een afzonderlijke buitenlandse uitgave van het gezamenlijke boek van Ronald Giphart en Mark van Vugt.